Eamifilbmafeasta Ádjagis


Doaimmalaš ja movttegis olbmot dán jagáš filbmaprográmma duogážis leat čoaggán filmmaid mat addet gehččiide áidnageardásaš vásáhusaid, ja mat iešguđetge ládje guoskkahit, guoimmuhit ja bohciidahttet ságastallama.

Čállán:Gry Elisabeth Mortensen/ Govven:

Eamifilbma Ádjagis

Akta dán jagáš positiivvalaš heahkastumiin leat oanehis kanadalaš animašuvdnafilmmažat. Kanada lea filmma vuoruheamis áibbas njunnošis, ja filmmaid juohkimis sii dahket maid hui buori barggu. Animašuvdnafilmmat vuosehuvvojit aktan ráidun, nu dahkko maid iežá oanehisfilmmaiguin, Ruonáeatnanlaš filmmaiguin ja dokumentáraiguin. Filbma The Two Horses of Genghis Khan, mii vuosehuvvui maid dán jagáš Romssa álbmogiidgaskasaš filbmafestiválas, šaddá leahtit aktan stuorimus vásáhusain.

Studeantaguovttos Kristine Nyborg (32) ja Tuva Synnevåg (29) leaba goappašagat ráhkadan filmmaid, main lea sámi fáddá. Dát filmmat vuosehuvvojit dán jagáš Riddu Riđus.

 

The Two Horses of Genghis Khan

Mii čuovvut artistta Urna, ja su rahčama gávdnat láhppon lávlaga. Su áhkku bággehalai cuvket iežas ráhkis fijuvlla Kiinná kulturrevolušuvnna áigge. Boares mongolalaš lávlla, "Two Horses of Genghis Khan", lea gohppojuvvon fijuvlla čeabehii. Dál sutnje leat báhcán dušše fijuvlla niski ja oaivi. Urna lea addán lohpádusa iežas áhkkorohkkái, ja dat lea su fápmun go son vuolgá mátkkoštit rastá Mongolia divuhan dihte fijuvlla ja gávdnan dihte lávlaga láhppon vearssa. Visot dát orru gaskkohagaid leamen oalle veadjemeahttun čađahit.

Sámi luottat Alaskas

Kristine Nyborg lei ovtta jagi govvajournalistan beanavuddjiid luhtte Alaskas, ja imaštallamiin movttáskii muitalusaide sámiid birra, geat 1800-logus bohte Alaskai oahpahit álgoálbmogiidda boazodoalu. Sus badjánii sáhkkiivuohta dán áššái, ja mearridii máhccat dohko – ja dán vuoru váldit videokamera mielde. Son siđai oaidnit govt sámiid boazodoalu oahpaheapmi lei váikkuhan daidda guovlluide. Dás šattai dasto su eksámenprošeakta Romssa universitehta Visuálalaš kulturoahpus.

- Gelddoleamos oassi dán prošeavttas dáiddii leahtit oahppat man lahkalaga álgoálbmogat sáhttet leahtit, vaikko sin gaskkas livččege stuorra geográfalaš gaskkat, muitala Kristine.

- Sámit bohte Alaskai, gos sihke šaddo- ja elliidmáilbmi sulastahttá Norgga šaddo- ja elliidmáilmmi. Doppe sii deive álgoálbmogiid, geain lei seammalágan lahkonanvuohki lundui go sis alddisetge lei, ja dat dagai vejolažžan daidda oahpahit boazodoalu. Dán guovtti álbmoga gaskkas lei goappát bealát gudnejahttin. Dán áigge bohccot leat lunddolaš oassin davveoarje-Alaska luonddus, ja dát filbma muitala govt dat lea váikkuhan guovllu olbmuide.  

Animerejuvvon vulosoaivvat máilbmi

Tuva Synnevåga animašuvdnafilbma Sáiva muitala nieidda birra, guhte ohcá noaiddi vehkiin iežas jápmán irggi. Filbma lea Tuva eksámenbuvtta Volda Allaskuvllas, ja dan ráhkadeami oktavuođas son lea sárgon sullii 6000 tevnnega. Sárgunbargu bisttii jagi – ja ovdal dan son lei juo bargan gieddebargguin ja šliipen mánusa oalle guhká. Tuva muitala, ahte son lea váldán filmma vuođđun jáhku, ahte jápmima maŋŋá boahtá olmmoš dakkár máilbmái gos visot lea nuppegežiid ja vulosoivviid. Dát jáhkku lea dábálaš sámiid gaskkas, ja dasa lassin maid miehtá sibirjálaš guovllu.

– Mytologiija, ja iežá vuogit oaidnit máilmmi nannejit min miellagovvádusa ja ipmirdannávccaid. Mun sihten geavahit animašuvdnamedia rájáhisvuođa gaskkustit juoidá, man sáhttá gaskkustit dušše animašuvnnain, ja seammás maid ráhkadit muitalusa mii čuohcá dovdduide, muitala Tuva. Filbma lea persovnnalaš dulkon das, govt nuorrapárra sáhttá gávnnadit fas, vaikko nubbi sudnos livččiige jápmán.

Kristine Nyborg boahtá ieš dán jagáš Riddu Riđđui vuosehit filmmas Sami Footprints in Alaska, ja deaivvadit ja ságastallat gehččiiguin. Sávvamis maid Tuva boahtá, nugo muhtun iežá, sihke norgalaš ja olgoriikkalaš rešissevrrat dahket.

 

Dieđut:

- Filbmaprográmma vuosehuvvo Ádjagis

- Festiválalihppu sisttisdoallá vuosehemiid.

 Gažaldagaid Eamifilbma 2010-prográmma birra sáhttá sáddet dása: film@riddu.no

 

12. juli 2010 Christina Hætta